Prema najnovijim projekcijama Međunarodnog monetarnog fonda (World Economic Outlook, baza podataka iz aprila 2026. godine), Bosna i Hercegovina će 2027. godine imati BDP po glavi stanovnika od 11.357,69 dolara – što je čini četvrtom najsiromašnijom zemljom Evrope, gore rangiranom samo od Ukrajine, Kosova i Moldavije.
Podatak koji posebno bode oči jeste da je BiH, po ovoj projekciji, najsiromašnija država među svim bivšim jugoslavenskim republikama. Ispred nje su, redom: Sjeverna Makedonija (6. mjesto, 12.874,96 dolara), Srbija (11. mjesto, 18.954,83 dolara), Crna Gora (8. mjesto, 17.299,13 dolara), Hrvatska (17. mjesto, 31.520,81 dolara) i Slovenija, koja je na 24. mjestu sa 42.191,93 dolara – što je gotovo četiri puta više od BiH.Možda i najupečatljivija promjena u odnosu na percepciju od prije dvadesetak godina jeste pozicija Albanije. Zemlja koja je decenijama u regionalnim poređenjima važila za sinonim siromaštva sada je, prema ovim projekcijama, bogatija od BiH – na 7. mjestu sa 13.216,54 dolara po glavi stanovnika, dok je BiH iza nje.
Ko su “susjedi u nesreći”
Na vrhu liste najsiromašnijih nalazi se Ukrajina (7.298,79 dolara), što ne čudi s obzirom na razmjere ratnog razaranja privrede od 2022. godine. Kosovo je na drugom mjestu (9.749,85 dolara) – zemlja s najmlađom populacijom u Evropi, ali i ekonomijom koja se u velikoj mjeri oslanja na dijasporu i doznake iz inostranstva. Moldavija zatvara “trojku” ispred BiH sa 10.316,74 dolara.Zanimljivo je da se u ovom donjem dijelu tabele nalazi i Bjelorusija (5. mjesto, 11.940,20 dolara), zemlja pod teškim međunarodnim sankcijama, kao i Rusija (9. mjesto, 17.710,86 dolara) – što pokazuje da ni veličina ekonomije, ni prirodni resursi, sami po sebi ne garantuju visok standard po glavi stanovnika kada su izolacija ili loše upravljanje u pitanju.
Drugi kraj ljestvice: mikro-države i porezni rajevi
Na suprotnom polu liste dominiraju male, specifične ekonomije. Lihtenštajn je, prema projekciji, najbogatija zemlja Evrope sa 230.699,76 dolara po glavi stanovnika – što je više od 20 puta veći iznos od onog projektovanog za BiH. Slijede Luksemburg (161.340,18 dolara) i Irska (144.104,28 dolara), čije brojke su značajno “naduvane” prisustvom multinacionalnih kompanija koje svoje globalne prihode knjiže baš u tim jurisdikcijama zbog povoljnih poreznih režima, a ne isključivo zbog realnog rasta domaće proizvodnje.Švicarska, Island i Norveška takođe se izdvajaju – kombinacijom finansijskog sektora, energetskih resursa (Norveška) i visoke produktivnosti. San Marino i Andora, kao mikro-države, pokazuju da veličina teritorije nema veze s ekonomskim standardom.
Zašto brojke ne pričaju cijelu priču
Za novinarsku analizu važno je naglasiti jednu metodološku napomenu: ovo su nominalni iznosi BDP-a po glavi stanovnika, izračunati po tekućim tržišnim (deviznim) kursevima – ne uzimaju u obzir razlike u cijenama i troškovima života među zemljama. Kada bi se BiH podaci preračunali po paritetu kupovne moći (PPP), koji bolje odražava stvarni životni standard, BDP po glavi stanovnika bio bi znatno viši – prema procjenama MMF-a za 2026. godinu, oko 24.000 dolara, odnosno više nego dvostruko u odnosu na nominalnu vrijednost. To ne mijenja regionalnu poziciju BiH, ali ublažava apsolutnu dramatičnost brojke i važno je za korektno kontekstualiziranje u tekstu.Druga, možda i značajnija napomena tiče se iseljavanja. BDP po glavi stanovnika je razmjer ukupne ekonomske proizvodnje podijeljen brojem stanovnika – a Bosna i Hercegovina bilježi jedan od najintenzivnijih trendova iseljavanja u Evropi. Prema podacima Saveza izbjeglica i raseljenih lica, u samo dvije godine iz zemlje je otišlo oko 80.000 osoba, uglavnom mladih i visokoobrazovanih, a čitava naselja – kao Višegrad, koji je nekada imao 20.000 stanovnika, a danas ima pet do šest hiljada – praktično se demografski prazne. To znači da dio “rasta” BDP-a po glavi stanovnika iz godine u godinu ne dolazi nužno od realnog ekonomskog napretka, već od smanjenja imenitelja u jednačini – broja stanovnika koji tu proizvodnju dijele.
Regionalni kontekst: jaz koji se ne smanjuje
Ono što ova tabela, promatrana u cjelini, sugerira jeste da unutar samog regiona postoji ogroman raspon standarda – od Ukrajine i BiH na dnu, do Slovenije koja se po ovim projekcijama približava zapadnoevropskom prosjeku. Taj jaz između “starih” i “novih” članica EU, kao i između zemalja unutar samog Zapadnog Balkana, ostaje jedan od ključnih argumenata u raspravama o brzini i smislu procesa evropskih integracija regiona.
Izvor:Oslobođenje.ba